From Beyond
(H.P. Lovecraft's From Beyond)
Regisseur:Stuart Gordon
Jaar:1986
Taal:English
Speeltijd:90 minuten
Cast:Jeffrey Combs, Barbara Crampton, Ken Foree, Ted Sorel, Carolyn Purdy-Gordon, Bunny Summers


De Resonator is een machine die de alvleesklier middels vibraties stimuleert, waardoor dit orgaan als een zesde zintuig kan functioneren. Haar uitvinder, de geniale maar verknipte wetenschapper Dr. Pretorius, heeft ontdekt dat de alvleesklier indien geresoneerd een andere realiteit kan waarnemen. Als zijn assistent Crawford Tillinghast de machine activeert, gaat het mis: Tillinghast aanschouwt hoe een buitenzintuiglijk monster Dr. Pretorius onthoofdt en hij krijgt de schuld in de schoenen geschoven. Opgenomen in een instelling voor geesteszieken, komt Tillinghast in de belangstelling te staan van schizofrenie-expert Dr. Katherine McMichaels. Zijn verhaal gecombineerd met medische tests, die een vergrote alvleesklier bij hem aantonen, doen haar geloven dat de Resonator schizofrenie kan genezen. Samen met politieagent Brownlee gaan zij en Tillinghast terug naar het huis, waarin de Resonator zich bevindt. Wanneer de machine weer in werking gesteld wordt, ontdekken ze dat Dr. Pretorius in de nevenwerkelijkheid monsterlijk getransformeerd voortleeft en gezelschap zoekt.

Een rode draad in de verhalen van Howard Phillips Lovecraft is het slechten van de barrière die er bestaat tussen onze realiteit en een omineuze, parallelle realiteit. Door wetenschap, hogere kunst of de applicatie van zwarte magie weten zijn protagonisten al dan niet bewust toegang te verkrijgen tot hogere sferen waarin lugubere goden, wanstaltige gedrochten en demonische entiteiten resideren. De duistere vista’s waarvan we een uitvinding, een muzikale toonladder of een alchemistische spreuk zijn verwijderd, reflecteerden de fragiele gemoedstoestand van de schrijver. Geteisterd door zenuwinzinkingen en behept met misantropie, creëerde hij zijn proza in de marge van de literaire wereld. De erkenning zou Lovecraft postuum ten deel vallen; met name het horrorfilm- en literatuurgenre en de metalscène lieten zich visueel dan wel tekstueel inspireren door de schrijver.

Regisseur Stuart Gordon, producent Brian Yuzna en schrijver Dennis Paoli bewerkten met From Beyond (1986) voor de tweede maal een kort verhaal van Lovecraft tot een speelfilm. De hersenspinsels van de auteur werden in hun eerste Lovecraft-adaptatie Re-Animator subliem gecombineerd met de heersende ‘schlockstick’-trend. Of de schrijver het larderen van zijn a-erotische verhaal met de befaamde ‘head’-scène en de buitenissige ‘gore’, zou waarderen is sterk de vraag; de makers zagen in ieder geval genoeg redenen voor een vergelijkbaar arrangement. From Beyond, naar het gelijknamige verhaal, werd simultaan met Gordon’s Dolls geschoten in Rome (volgens het één-set-verschillend-verf principe). Lovecraft’s idee van een krankzinnige wetenschapper die langs machinale weg extradimensionale gewaarwordingen triggert, was een beginsel waarop Gordon c.s. hun ongebreidelde fantasie konden botvieren.

Liefst vier ‘special FX’-teams werden ingehuurd om de gruwelijkheden vorm te geven. De latexfabrikanten spinden garen, want de rubberen creaties spatten in uitbundigheid van het scherm. De uitdijende, muterende en welhaast liquide Dr. Pretorius is de ‘parte della resistenza’ van alle nijverheid. De creatie is van hetzelfde niveau als de weerwolftransformatie in An American Werewolf in London en het ding in optima forma in The Thing. Onder andere Gregory Nicotero modelleerde er lustig op los en een bezoekje aan imdb.com leert dat hij zijn handenarbeid later in menig bioscoopfilm zou etaleren. Ook prothesefantast Gabriel Bartalos kluste mee. Waar Re-Animator effectengewijs grossierde in rondvliegende kunstledematen, daar legt From Beyond de nadruk op geboetseerde creaturen. De film blijft daarmee dichter bij het gedachtegoed van Lovecraft, die een schaalmodel kunstof-Ctulhu met een gerust hart kon laten ontwerpen door de FX-medewerkers rondom From Beyond.

Een miniatuurversie van Barbara Crampton in SM-outfit zal de wereldvreemde Lovecraft minder geïnteresseerd hebben. Net als in Re-Animator hadden de makers voor de blonde actrice in From Beyond een curieuze erotische scène in petto. Volkomen verward ontwaakt ze, als serieuze psychiater, op een gegeven moment in kledij van een SM-meesteres. Geheel in de trant van de ‘comic relief’ passages van de jaren tachtig horrorfilms, maar natuurlijk mijlenver verwijderd van de seksloze inspiratiebron. Naast Crampton heeft ook Jeffrey Combs de overstap gemaakt van Re-Animator. In een vergelijkbare rol als de iconische Herbert West zet hij meesterlijk de verstrooide wetenschapper Crawford Tillinghast neer. Combs is samen met Bruce Campbell ‘80s horror incarnate’. Ted Sorel speelt Dr. Pretorius, een personage dat doet denken aan Dr. Hill uit Re-Animator. Dawn of the Dead’s Ken Foree zorgt voor de komische noot als rechercheur Buford ‘Bubba’ Brownlee. Noemenswaardig is het karakter van instellingshoofd Dr. Bloch. Zij wordt vertolkt door Carolyn-Purdy Gordon, de vrouw van Stuart Gordon, en haar hersens worden via haar oogkas naar buiten gezogen door de bezeten Tillinghast. Is hier wellicht sprake van freudiaanse regie?

Na From Beyond regisseerde Stuart Gordon nog drie Lovecraft adaptaties: Castle Freak was gebaseerd op The Outsider en herenigde Combs en Crampton. Dagon was een combinatie van het gelijknamige verhaal en The Shadow over Innsmouth en Dreams in the Witch House tot slot, de tweede episode in het eerste seizoen van de Masters of Horror serie, was gebaseerd op het gelijknamige verhaal. Brian Yuzna produceerde en co-regisseerde de Lovecraft anthologie Necronomicon (met Combs als H.P. Lovecraft) en hij produceerde tevens Castle Freak en Dagon. Andere vermeldenswaarde Lovecraft-films zijn The Haunted Palace van Roger Corman, The Dunwich Horror, John Carpenter’s vrije interpretatie In the Mouth of Madness en met name Dan O’Bannon’s The Resurrected. Laatstgenoemde strijdt met From Beyond om de titel van meest natuurgetrouwe bewerking van Lovecraft’s ideeënwereld. De definitieve verfilming ontbreekt mijns inziens nog. Namen als Tim Burton, Robert Zemeckis en Terry Gilliam schieten te binnen, maar misschien gedijen de verhalen van de fantasierijke doch sociaalarme schrijver beter in de subculturen waarin ze nu voortleven.


Beoordeling: 3.5 (?)
Recensent: HenrieS
Links:  IMDB  

Beoordeling bezoekers (7):

Bekijk het stemgedrag

Beoordeel deze film:


recensies
over horrorweb